DERS 5: ÇEVRE BİRİMLERİ

Ders sonunda yapabilecekleriniz:

• Kişisel bilgisayar donanımını genişleten çevre birimlerini açıklamak.
• Modem ve diğer çevre birim aygıtlarını tanımak.

I. ÇEVRE BİRİMLERİ

Çevre birimleri (peripheral devices) bilgisayarı oluşturan temel bileşenlere ek olarak kullanılan aygıtlardır. Bunları başında yazıcılar (printers), disk birimleri, multimedya aygıtları ve modem gibi iletişim aygıtları gelir.

A. MODEM

Modem aygıtları bilgisayarın telefon hatları aracılığıyla iletişim kurmasını sağlarlar. Modem adı, Modulator ve Demodülator adlarından gelir. Modem iletişiminde şu temel terimler kullanılır:

Terim Açıklama

Baud rate Modemin hızı.

bps bits per second (saniyedeki bit) olmak üzere modemin hızı.

Modem:

Telefon hatları aracılığıyla uzak yerlerde bulunan bilgisayarlar arasında iletişim sağlayan çevre birimidir. Modemler bilgisayar ve telefon sinyallerini birbirine çevirir. Telefonların kullandığı analog sinyalleri bilgisayarların kullandığı dijital sinyallere çevirir. Aynı şekilde tersini de yapar. Fax olarak da kullanılan modemler belli bir hıza sahiptir. 56 Kbps gibi.

Bazı Modem Standartları:

· Simplex : Tek yönlü iletişim sunar.

· Half-Duplex : data gönderilir, karşı taraftan data alındıktan sonra alan gönderici konuma geçer ve diğer taraf alıcı olur.

· Full-Duplex : aynı anda iki yönlü iletişime izin verirç

· Multiplex : aynı anda bir link üzerinden birden fazla iletişime izin verir.

·

İletişim Standartları:

• V.32 : 4800 ve 9600 bps full-duplex standardıdır.
• V.32bis : V.32 gelişmiş halidir. 7200, 12000, 14400 bps destekler
• V.43 : 2400-33600 bps arsı bağlantıları destekler.
• V.42 : error correction (hata düzeltme) özelliği
• V.42bis : 4 kata kadar sıkıştırma özellikleri
• V.90 : 56K standardı

B. GÖRÜNTÜ KARTLARI

Bilgisayar ile monitor (ekran) arasındaki iletişimi sağlayan karttır. Video Adaptör olarak bilinir. Monitöre gönderilen görüntüden sorumludur diyebiliriz. Görüntü kartların en önemli özelliği kaliteli görüntü sağlamaktır. Bunun için belli özellikler vardır. Bunlarda birisi çözünürlük (resolution) özelliğidir.

NOT: Bu dokümanlar Faruk Çubukçu tarafından hazırlanmıştır. Burada adı geçen ticari ünvanlar ve markalar bilgi amaçlı kullanılmışlardır ve kendi imtiyazlarına sahiptirler. Bu dokümanlar ticari amaçlı olarak kullanılmaz. Daha fazla bilgi için www.farukcubukcu.com adresine bakınız.

Çözünürlük: Monitörde gördüğümüz resmi bir matrisin oluşturduğunu düşünürseniz, çözünürlük terimini daha iyi anlarsınız.

Örneğin 800 x 600 çözünürlük değeri 800 sütun ve 600 satırdan oluşan bir noktalama ile görüntünün üretildiği anlamına gelir. Bu noktalara (piksel) denir. Çözünürlük yükseldikçe resimlerin kalitesi artar.

Yüksek çözünürlük için görüntü kartlarındaki belleğin daha büyük olması gerekir.

MODEL Çözünürlük Renkler

XGA (extended graphics array) 800X600 65,536 1024X768 256

SVGA (super VGA) 640X480 65,536 800X600 256

CGA (color graphics adapter) 320X200 4

EGA (enhanced graphics adapter) 640X350 16

VGA (video graphics adapter) 640X480 16

B. MONİTÖRLER

Bilgisayarın görüntü birimine monitor denir. Monitörler teknolojisine göre değişik türlere ayrılır.

• Monochorome (tekrenk) monitöler: Eskiden yalnızca tek renk gösteren monitörler.
• VGA monitörler: 16 milyon ve üzerinde renk gösterebilen monitörler.
• LCD (liquid Crystal Display): Özellikle taşınabilir bilgisayarlarda kullanılan ince monitörler. TFT: Thin Film Transistor.

Teknolojisi ile Aktive Matrix olarak bilinen kaliteli görüntüler yaratılır.

C. YAZICILAR

Bilgisasayın temel çıkış birimlerinden birisi olan yazıcı (printer) aygıtları, kağıt üzerinde çıktı alınmasını sağlar. Özellikle ofis uygulamalarında yaygın olarak kullanılan yazıcılar değişik teknoloji ve kategorilerde ele alınabilir. Örneğin laser yazıcılar, ink jet yazıcılar gibi. Bunun dışında üzerinde basılan kağıtların boyutlarına ve türlerine göre de yazıcıları sınıflandırabiliriz. Örneğin 80 sütun yazan ve 132 sütun yazan yazıcılar.

Laser yazıcılar yüksek yazı kalitesi ve hızı nedeniyle kurumsal ve bireysel alanda yaygın olarak kullanılır. Genel olarak InkJet yazıcıların fiyatları daha uygun olmasına karşın uzun süre dayanıklılığı ve hızı bakımından tercih edilmezler.

Ink Jet yazcıcılar çok uygun fiyata satılırlar. Ancak genellikle kişisel kullanım için tercih edilirler.

II. GÖZDEN GEÇİRME

1. Modemlerin hızı neyi etkiler?

2. Yazıcıların türlerini açıklayın?

3. Ekran kartının üzerindeki RAM’ın işlevi nedir?

4. Modem hızları hangi birimle ölçülür?